TESTY - FOCAL UTOPIA 165w

Francuskie pieszczoty

Jest wiele określeń na wyrafinowanie i elegancję, które nieodmiennie przypisywane są krajowi nad Loarą. Od paru setek lat stąd właśnie czerpano wzorce, więc trudno domniemywać, by były one niewłaściwe. No może za wyjątkiem gilotyny, wszystko co francuskie, generalnie dobrze się kojarzy. Miejmy nadzieję, że nasz dzisiejszy gość nie zawiedzie nas i nawet tak drobna kwestia, jak samochodowe hi - fi, dostarczy jedynie najprzyjemniejszych wrażeń, do jakich już podświadomie przywykliśmy.

Od Kopciuszka do...

Firma Focal datuje początek swojego istnienia od 1980 roku. Rozpoczęła ona swoja działalność jako niewielki sklep, w którym sprzedawano głośniki oraz systemy głośnikowe skonstruowane na bazie wąskiej grupy produktów charakteryzujących się najwyższą wiernością odtwarzania dźwięku. Ojcem tych opracowań był specjalizujący się w technice głośnikowej inżynier Jacques Mahul. Niewielki sklep szybko zyskał międzynarodową renomę a wzrastające zapotrzebowanie na jego produkty spowodowało, że rozwinął się on do rozmiarów dużego przedsiębiorstwa. Wprowadzono wówczas dwie podstawowe linie produktów: Focal i JMlab. Pierwsza z nich, to po prostu komponenty służące do budowy wysokiej klasy zestawów hi - fi i hi - end, druga zaś, to gotowe kolumny głośnikowe. Wśród wielu przełomowych dla firmy opracowań należy w sposób wyraźny wyróżnić jedną. Zaprezentowany w 1996 roku zespół głośnikowy Grande Utopia już od pierwszych chwil swojego istnienia zyskał miano jednego z najlepszych na Świecie. Na jego podstawie opracowano wiele mniejszych „utopijnych” odmian, w tym prezentowany przez nas dwudrożny, odseparowany system komponentów Focal Utopia 165W.

Oglądamy

Skromnie opakowany zestaw zawiera głośniki średnio - niskotonowe wraz z maskownicami, tweetery z przynależnymi im podstawami mocującymi, zwrotnice pasywne oraz garść wkrętów do ich montażu. Informacje dotyczące średnicy oraz głębokości montażowej podane są na opakowaniu. Zanim jednak montażysta - amator zapragnąłby sam zainstalować ten system, powinien wpierw zdać sobie sprawę, że miejsca montażowe midbasów powinny być naprawdę stabilne. Każdy z nich waży przeszło kilogram i właściwie żaden z popularnie spotykanych pojazdów nie jest zdolny „ot tak z marszu’ przyjąć takiego ciężaru w fabryczne miejsce montażowe. Aby nie łudzić się iluzją, ze tak dobry głośnik zagra rewelacyjnie po byle jakim przykręceniu do chybotliwych, samochodowych plastików radzę od razu zlecić ten proces dobrej firmie instalacyjnej. Tym bardziej, że potrzebne będzie dodatkowe okablowanie oraz parę innych akcesoriów montażowych, których brak w zestawie, co jest zjawiskiem „normalnym” w wysokiej klasy zestawach.

Głośnik średnio - niskotonowy

Pod fabrycznym oznaczeniem 6 W2 kryje się najlepszy i chyba najładniejszy z produkowanych przez Focala przetworników o średnicy 165 mm. Atrakcyjna, stalowo - szara optyka z chromowanymi dodatkami, solidna technika i bardzo dobre wykonanie idą tutaj równym tempem. Masywny, ciśnieniowo odlewany kosz jest absolutnie stabilny i stanowi doskonałe wsparcie dla potężnego, wentylowanego przez otwór w jarzmie układu magnetycznego o średnicy 100 mm napędzającego cewkę drgającą o równie imponującej wielkości 40 mm. Membrana o nazwie Diagram W posiada budowę typu Sandwitch składającą się z dwóch warstw prasowanego włókna szklanego przełożonych specjalną pianką usztywniająco - tłumiącą. Jest to materiał przygotowany specjalnie dla serii Utopia charakteryzujący się zarówno doskonałą sztywnością przy jednoczesnej niewielkiej masie własnej, jak i wysokim tłumieniem wewnętrznym, co jest kombinacją bardzo pożądanych właściwości i niełatwą do uzyskania. Zawieszenie stanowią dwa resory. Górny wykonany jest z preparowanej specjalnie gumy natomiast dolny, to usztywniona, składana harmonijkowo tkanina. Oba resory zapewniają bardzo dużą możliwość wychyleń membrany. Jednak cechą najbardziej charakterystyczną tych głośników jest metalowy, lakierowany na czarno korektor fazy umieszczony centralnie pośrodku membrany. Mocowany jest on nieruchomo do nabiegunnika i ma za zadanie m.in. pomagać w odprowadzaniu nadmiaru ciepła z układu magnetycznego, ale także nadaje tym przetwornikom swoiście „bojowego” wyglądu. Terminale przyłączeniowe pomimo faktu, że są typu konektorowego i umieszczone na laminowanej płytce zostały sklejone i zaklinowane wypustem kosza, przez co wytrzymują nawet bardzo duży nacisk podczas wpinania okablowania. Ponieważ są one takiego samego rozmiaru dobrze będzie wytężyć wzrok gdyż oznakowanie polaryzacji nie należy do szczególnie widocznych.

Głośnik wysokotonowy

Elementem zupełnie specyficznym jest tweeter o charakterystycznej odwróconej kopułce o średnicy 25 mm wykonanej z delikatnie karbowanego tytanu. Niewielki, lecz bardzo mocny neodymowy magnes napędza 20 mm cewkę drgającą. Ponieważ magnesy powstałe z pierwiastków ziem rzadkich mają oprócz swoich niezaprzeczalnych zalet tę wadę, że szybko tracą swoje właściwości magnetyczne na skutek wysokich temperatur powstających w głośnikach, układ magnetyczny tweetera jest chłodzony ferrofluidem. Nad membraną zawieszono dyfuzor optymalizujący charakterystykę przetwarzania głośnika. Godna najwyższej pochwały jest bardzo niska wartość częstotliwości rezonansowej, która ujawnia się dopiero przy 1100 Hz. Spowodowane jest to zawieszeniem membrany na bardzo miękkim, szerokim, piankowym resorze. Biorąc pod uwagę fakt, że tweeter nie posiada własnej komory a wyposażony jest w 25 milimetrową membrana uzyskany wynik jest więcej niż bardzo dobry. Sam głośnik po zestawieniu z przynależnymi mu obudowami (wgłębna lub powierzchniowa - skośna) urasta do średnicy 57 mm, czyli nie należy do małych. Oba tweetery zaopatrzono w metrowej długości przewody z miedzi beztlenowej o przekroju 0,75 mm˛ celem połączenia ze zwrotnicą. W przypadku gdyby okazały się zbyt krótkie, dzięki łatwo dostępnym terminalom przyłączeniowym ich wymiana nie stanowi żadnego problemu.

Zwrotnice pasywne

Do problemu zwrotnic pasywnych Focal podszedł bardzo pragmatycznie. Po pierwsze jest ona stosunkowo niewielka jak na rozmiary spotykane w tej klasie głośników. Doskonały dobór komponentów i technika wykonania głośników pozwoliły na ominięcie obwodów korekcji impedancji czy też pułapek rezonansowych. Zwrotnica pasywna użyta w tym zestawie to układ filtrów czwartego rzędu, w których cięcia następują z nachyleniem zbocza 24 dB / okt. Częstotliwość podziału wynosi 3 kHz. Biorąc pod uwagę warunki montażowe panujące w większości samochodów jest to dość wysoka wartość. Rzeczą zupełnie niespotykaną gdzie indziej jest układ trójstopniowej regulacji poziomu zarówno dla tweetera jak i woofera. Możliwe do zrealizowania nastawy to: 0 dB / - 2 dB / - 4 dB. Elementy składowe filtrów w sekcji niskotonowej to cewki powietrzne i elektrolityczne oraz kondensatory bipolarne. W sekcji wysokotonowej znajdują się cewki powietrzne i rdzeniowe oraz kondensatory foliowe. Wszystkie drobne elementy są mocno przyklejone do płytki a największe w tym układzie cewki powietrzne, dodatkowo umocowane opaskami zaciskowymi. Ogólnie rzecz biorąc zwrotnice wykonane są bardzo solidnie i powinny bez problemu znieść próbę czasu w samochodzie. Śrubowe, złocone zaciski przewodów głośnikowych są w tej klasie wyposażeniem oczywistym.

Brzmienie

Opinia pierwsza:

Pierwsze wrażenie, to zaskakująco potężne ciśnienie wytwarzane przez „16-tki”. Szybkość i głębia basu potrafi zadziwić do tego stopnia, iż na upartego można zrezygnować z subwoofera. Oczywiście nie ma potrzeby przeciążania niewielkich głośników basem głębokim, a każdy, kto decyduje się na system przedni tej klasy, uzupełni go odpowiednim subniskotonowcem. Jednak zarówno bas średni jak i spora część głębokiego gra bardzo dynamicznie i czysto, więc nie ma czego specjalnie się przyczepić. Co do przestrzenności i stereofonii tego zestawu również nie można mieć specjalnych zastrzeżeń. Głośniki bardzo dobrze manipulują pozycjami pozornych źródeł dźwięku, dźwięk jest „otwarty”, nie trzyma kurczowo się przetworników, czuć w nim olbrzymią przestrzeń i swobodę tworzenia muzycznych zjawisk. Duża w tym rola jasnych i szczegółowych tonów wysokich. Jednakże pełnię szczęścia w tym zakresie, osiągnąłem po niewielkiej manipulacji przy złączach i przełącznikach poziomów zawartych w zwrotnicach. A mianowicie - tweetery przy ustawieniu neutralnym (czyli 0db) i podłączeniu w fazie, wykazują subiektywną nadwyżkę swojej pracy, co przy odtwarzaniu wysokich żeńskich wokali może być lekko dokuczliwe dla uszu. Jednak po obniżeniu poziomu tweeterów o 2db i podłączeniu ich w przeciwfazie (oczywiście zależnie jest to od indywidualnych warunków akustycznych w samochodzie) powyższy mankament zanika. Ze składowymi tonów średnich nie ma żadnych problemów. Są nasycone, mocne, dokładne i aż dziw bierze, że mamy do czynienia jedynie z systemem dwudrożnym. Zestaw Utopia znakomicie zachowuje wyżej wymienione zalety również przy naprawdę „ostrym graniu”. Nie wpada w gwałtowną kompresję i drażni natarczywością. To z pewnością ucieszy zwolenników dynamicznych dźwięków. Brzmienie Utopii, to przeciwieństwo mizernego i słodkiego grania. Dominują zdecydowane i jasne dźwięki, wydobyte z impetem, i pobudzającą dynamiką. Sumując, odsłuch tych głośników przypomina oglądanie sensacyjnego filmu, w którym nie ma miejsca na nudę, bo akcja goni akcję. Słowem brzmienie tak żywiołowe, że nawet ze spokojnej kolędy powstaje całkiem przebojowy kawałek. m.k.

Opinia druga:

Jako „wyznawca” tekstylnych kopułek głośników wysokotonowych uważam, że brzmienie zestawu jest zbyt mocno rozjaśnione w zakresie wysokich częstotliwości. Co prawda tytanowe tweetery wprost eksplodują mikrodynamicznymi akcentami, jednak ja wolę nieco spokojniejsze i cieplejsze brzmienie. Na szczęście producent przewidział, że i takie osobniki mogą słuchać tych głośników, więc zrewidowałem ilość tonów wysokich na zwrotnicy, ustawiając regulator poziomu tweeterów na - 4 dB. Pomimo znacznego osłabienia energii górnych rejestrów, zestaw prezentuje nadal bardzo detaliczne, przestrzenne i wysoce definiowalne odtwarzanie tych składowych. Budowanie obszernej i mocno zaznaczonej sceny, a zwłaszcza doskonała prezentacja jej rozpiętości, potęguje wrażenia stereofoniczne i przyczynia się do bardzo łatwego zrozumienia, co tak właściwie się dzieje w odtwarzanych utworach. Na tym tle zdecydowanej wymowy nabierają wokale, które bezspornie są mocną stroną tego zestawu. Charakter ich odtwarzania można nazwać entuzjastycznym, nie stroniącym od wnikliwej analizy ludzkiego głosu i ten typ prezentacji bardzo mi odpowiada. Zestaw ten, jak każdy dwudrożny zespół komponentów prezentuje tendencję do opadania brzmienia niektórych instrumentów. To zasługa stosunkowo wysokiej częstotliwości podziału a antidotum na to zjawisko trzeba poszukać we wzajemnym położeniu głośników lub przez zastosowanie sztuczek z wykorzystaniem procesora dźwięku. Patrząc na kwestię neutralności przekazu, to trzeba stwierdzić, że w odtwarzanym dźwięku istnieje wartość dodana powodująca pewne odstępstwa. Ujawnia się to szczególnie przy bardzo spokojnych utworach o sennym wątku muzycznym, których głośniki te raczej dobrze nie znoszą. Natomiast wszystko to, co ma w sobie odrobinę rytmu, to „woda na młyn” galopującej dynamiki, którą uwielbiają te głośniki. Jeśli już jesteśmy przy rytmie, to warto odnotować obfite i silne oddziaływujące kickbasy zapuszczające się w całkiem niskie rejestry i wytwarzające przy tym dużą porcję ciśnienia akustycznego. To też pewne odstępstwo od naturalności, jednak biorąc pod uwagę samochodowe uwarunkowania z całą pewnością się ono przyda. Na wszelki wypadek za pomocą regulatora poziomu woofera możemy skorygować to i owo, lub po prostu dostosować brzmienie do własnych upodobań. j.n.

Laboratorium

Wykres 1 oraz 2

Charakterystyka zestawu mieści się w polu tolerancji ± 3 dB. Szczególnie dobrze zrównoważony jest zakres powyżej 200 Hz. Pojawiająca się tutaj nieliniowość pasma nie przekracza tolerancji ± 1,5 dB. Jest to bardzo dobry wynik jak na zestaw dwudrożny, co świadczy o wysokiej klasie komponentów i idealnemu zestrojeniu. Musimy zwrócić uwagę na perfekcyjnie liniowy zakres powyżej 6,5 kHz. Jest to rzadko spotykana charakterystyka dla głośników wysokotonowych. Potwierdzeniem bardzo dobrych wyników uzyskanych w pomiarze metodą MLS jest wykres uzyskany z pomiaru szumem tercjalnym.

Wykres 3

Z charakterystyki modułu impedancji uzyskujemy odpowiedź na pytanie czy dobrze zestrojona została zwrotnica pasywna, gdzie głośnik basowy wykazuje rezonans układu głośnik - obudowa oraz jakim rodzajem obciążenia dla wzmacniacza jest dany system głośnikowy. Tu pierwsza uwaga. Pomimo deklarowanej przez producenta impedancji 4 W obserwowane na wykresie minimum impedancyjne wypadające przy częstotliwości 150 Hz to 6,5 W. Dlatego też impedancję całego systemu przyjmujemy jako 6 W. Jest to dość ważna informacja, bo wiąże się ona z potrzebą zastosowania do zasilania tych głośników wzmacniaczy o wyższych mocach. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest wypadkowa efektywność systemu, która w pomiarze zakresu od 70 Hz do 20 kHz wyniosła średnio 85 dB. Tu widać wyraźnie jak różne wyniki dają różne techniki pomiaru. Producent określa efektywność zestawu dla przedziału od 300 Hz do 10 kHz oraz z zastosowaniem obudowy zamkniętej o objętości 350 litrów. Doprawdy ze świecą szukać samochodów, których drzwi mogłyby spełniać te warunki (chyba, że montujemy głośniki na tylnej półce). W naszym przypadku pomiar wykonujemy dla skrzyni zamkniętej o objętości 35 litrów, która w przybliżeniu symuluje dobrze wytłumione, przeciętnej wielkości drzwi samochodowe. Wracając do wykresu, łagodny przebieg modułu impedancji w okolicy częstotliwości podziału wskazuje, że wzmacniacz nie będzie miał żadnych problemów z gwałtownym skokiem impedancji występującym najczęściej w tym zakresie.

Wykres 4

Wykres ten ilustruje charakterystyki przenoszenia poszczególnych przetworników oraz sumę obu a także nietypowe możliwości regulacyjne osobno dla tweetera i woofera. Ich kombinacja może skutecznie przyczynić się do uzyskania pożądanych właściwości brzmieniowych systemu w różnych wariantach zabudowy głośników.

Wykres 5

Charakterystyka impulsowa. Choć jej przebieg trudno nazwać idealnym, to jednak bez przesady można go stwierdzić bez zastrzeżeń w swojej klasie cenowej. Drugi z impulsów posiada dość niskie ciśnienie w stosunku do swojego wzorca i właściwie natychmiast ulega wygaszeniu.

Ocena pomiarów laboratoryjnych: Bardzo Dobra
Jedrzej Nosal
Magazyn Audiomania styczeń/luty 2002

TABELKA KOŃCOWA

Parametry zestawu w/g pomiarów
Impedancja znamionowa / minimalna	6/6,5W dla 150 Hz
Skuteczność 2,83V - 1m	85db
Zalecana moc wzmacniacza	100W
Wskazówki montażowe
Midbas - średnica / głębokość	141/75mm
Tweeter - średnica / głębokość	49/20mm
Poziom maksymalny	70/100
Cena	2600zł
Sprzedaż	Car Audio System

Wady:
Rzadko spotykany przypadek produktu bez znaczących wad w swojej klasie cenowej. Grzechem podstawowym jest jednak brak jakiejkolwiek instrukcji lub specyfikacji w polskim języku.
Zalety:
Solidna budowa głośnika średnio - niskotonowego, wielowariantowa regulacja poziomów tweetera i midbasu w zwrotnicy.

Ogólna nota w relacji cena do jakości: Bardzo Dobra

Dziekujemy Magazynowi AUDIOMANIA za udostępnienie materialów